Aanwezig zijn is een metier
Deel 3 Ik leef
In Coming Home to Myself beschrijft Marion Woodman aanwezigheid niet als een bijzondere staat van bewustzijn, maar als de bereidheid om aanwezig te blijven bij wat zich toont.
Op het eerste gezicht lijkt dat een persoonlijke of therapeutische observatie.
Ik denk dat het veel meer is dan dat.
De afgelopen jaren heb ik gemerkt dat veel organisaties niet vastlopen op een gebrek aan kennis. Integendeel. Vaak beschikken ze over een indrukwekkende hoeveelheid informatie. Er zijn rapporten, evaluaties, audits, risicoanalyses, tevredenheidsmetingen en feedbacksystemen. Problemen worden benoemd. Knelpunten worden in kaart gebracht. Verbeterpunten zijn bekend.
Toch blijft een merkwaardig fenomeen zich herhalen.
Sommige organisaties weten jarenlang exact waar hun uitdagingen liggen en slagen er toch niet in om wezenlijk te veranderen.
Dat roept een interessante vraag op.
Waarom investeren organisaties voortdurend in nieuwe inzichten, terwijl bestaande inzichten vaak onvoldoende worden benut?
De klassieke verklaring is dat er meer kennis nodig is. Meer analyse. Meer data. Meer onderzoek.
Maar wat als dat niet het echte probleem is?
Wat als een organisatie niet wordt beperkt door wat ze niet weet?
Wat als ze wordt beperkt door wat ze niet kan dragen?
Dat is een ongemakkelijke vraag.
Want op dat moment verschuift de aandacht van kennis naar capaciteit.
Het probleem is dan niet langer dat een signaal ontbreekt. Het probleem wordt dat een organisatie moeite heeft om aanwezig te blijven bij wat dat signaal zichtbaar maakt.
Dat zie je in kleine en grote systemen.
Een team weet dat de werkdruk structureel te hoog is, maar organiseert zich verder alsof dat niet zo is.
Een directie erkent dat expertise verdwijnt, maar blijft beslissingen nemen die dat proces versnellen.
Een organisatie spreekt over kwaliteit, terwijl de dagelijkse praktijk vooral wordt gestuurd door snelheid en output.
In al deze situaties ontbreekt het inzicht niet.
Het ontbreekt aan het vermogen om met dat inzicht te leven.
Misschien is dat ook de reden waarom zoveel verandertrajecten teleurstellende resultaten opleveren. Ze focussen op bewustwording terwijl het echte vraagstuk elders ligt.
Niet:
"Wat moeten we nog leren?"
Maar:
"Wat weten we inmiddels al, en welke gevolgen zijn we bereid daarvan te dragen?"
Dat is een fundamenteel andere vraag.
Ze vraagt niet om meer informatie.
Ze vraagt om meer aanwezigheid.
Binnen AX SEA beschouwen we dat als een cruciaal onderscheid.
Inzicht en integratie zijn niet hetzelfde.
Begrijpen en belichamen zijn niet hetzelfde.
Weten en leven zijn niet hetzelfde.
Een systeem verandert niet wanneer het iets ontdekt.
Een systeem verandert wanneer datgene wat ontdekt werd onderdeel wordt van de dagelijkse praktijk.
Daarom is de meest interessante vraag vaak niet welke inzichten een organisatie heeft ontwikkeld.
De meest interessante vraag is welke inzichten zichtbaar aanwezig zijn in haar keuzes, haar cultuur, haar besluitvorming en haar gedrag.
Want daar wordt integratie zichtbaar.
Niet in een rapport.
Niet in een presentatie.
Niet in een strategiedocument.
Maar in de dagelijkse werkelijkheid.
Misschien is dat uiteindelijk wat Woodman bedoelde.
Aanwezigheid gaat niet over zien.
Aanwezigheid gaat over blijven.
En op het niveau van organisaties betekent dat:
de capaciteit ontwikkelen om te leven met wat je inmiddels weet.
De vraag is dus niet wat uw organisatie weet.
De vraag is wat uw organisatie inmiddels weet, maar nog steeds niet kan dragen.
Misschien is dat ook waarom aanwezigheid een onderschatte competentie is. We spreken veel over visie, innovatie, strategie en leiderschap. Veel minder over het vermogen om aanwezig te blijven bij wat zichtbaar wordt wanneer strategie, cultuur en praktijk met elkaar botsen.
Nochtans ligt precies daar een belangrijk deel van de veranderkracht van een organisatie.
Niet in haar vermogen om nieuwe inzichten te produceren.
Maar in haar vermogen om aanwezig te blijven bij de inzichten die ze al heeft.
Misschien begint duurzame verandering daarom niet met een nieuwe analyse.
Misschien begint ze met een veel eenvoudigere vraag:
Zijn we bereid te leven met wat we inmiddels weten?
Dat is geen kennisvraag, dit is een capaciteitsvraag, en waarschijnlijk zelfs een leiderschapsvraag.
Want uiteindelijk wordt de kwaliteit van een systeem niet bepaald door wat het ziet.
Maar door de mate waarin het aanwezig kan blijven bij wat zichtbaar werd.
Aanwezig zijn is een metier.
Want de werkelijkheid onderhandelt niet.
De vraag is of wij dat nog doen?
