Aanwezig zijn is een metier

Deel 1 Ik zie

Onlangs vertelde mijn voetverzorgster over een opleiding die ze volgde rond hypnose en heling. Tijdens de meditaties maakten deelnemers indrukwekkende innerlijke reizen. Sommigen zagen kleuren, anderen kregen boodschappen door of beleefden bijzondere ervaringen.

Zij niet.

Zij viel telkens in slaap.

Ik moest daar veel harder mee lachen dan waarschijnlijk gepast was. Toen ze vroeg waarom ik zo hard moest lachen, antwoordde ik dat haar lichaam misschien gewoon exact deed wat het nodig had.

Dat moment bleef hangen.

Misschien omdat het iets blootlegt wat ik steeds vaker zie, zowel bij individuen als in organisaties. We lijken gefascineerd door bewustwording. Door nieuwe inzichten. Door ervaringen die ons iets tonen wat we voordien niet zagen.

Daar is op zich niets mis mee. Inzichten kunnen belangrijk zijn. Soms verandert één gesprek, één gebeurtenis of één observatie je kijk op een situatie volledig.

Toch merk ik dat ik de laatste jaren steeds minder geïnteresseerd raak in het inzicht zelf. Ik ben meer geïnteresseerd geraakt in wat er gebeurt nadat het inzicht er is.

Dat klinkt misschien vreemd. Maar wanneer ik terugkijk op de meeste belangrijke momenten in mijn eigen leven, dan waren de inzichten meestal niet het moeilijkste deel.

Het moeilijke deel begon daarna.

Wanneer je iets niet meer kunt ont-zien.

Wanneer een patroon zichtbaar wordt.

Wanneer een dynamiek zich toont.

Wanneer je beseft dat een situatie anders in elkaar zit dan je jarenlang dacht.

Dat moment van zien gebeurt vaak verrassend snel. Soms duurt het slechts enkele seconden.

De gevolgen ervan kunnen jaren doorwerken.

Dat zie je niet alleen bij mensen. Dat zie je ook in teams, organisaties en samenlevingen.

Vaak ontbreekt de kennis niet. De informatie is aanwezig. De signalen zijn gegeven. De cijfers zijn bekend. De expertise is beschikbaar.

Toch verandert er niets.

Niet omdat niemand het ziet.

Maar omdat zien nog geen verandering creëert.

Dat inzicht bracht mij de afgelopen maanden steeds opnieuw bij dezelfde vaststelling:

De werkelijkheid onderhandelt niet.

Een organisatie kan jarenlang discussiëren over een probleem. Dat verandert niets aan het bestaan ervan.

Een team kan signalen blijven relativeren. Daardoor verdwijnen ze niet.

Een mens kan proberen zichzelf iets anders wijs te maken. Toch blijft de werkelijkheid rustig aanwezig.

Dat klinkt harder dan ik het bedoel. Eigenlijk vind ik het net bevrijdend.

Want zodra de onderhandeling stopt, ontstaat er ruimte om werkelijk te kijken.

Niet om onmiddellijk op te lossen.

Niet om conclusies te trekken.

Niet om actieplannen te maken.

Maar gewoon om te zien wat zichtbaar geworden is.

Misschien is dat de eerste stap die vaak wordt onderschat.

Niet veranderen.

Niet integreren.

Niet transformeren.

Gewoon zien.

Want voor elke vorm van verandering ligt een veel eenvoudiger vraag:

Wat wordt zichtbaar wanneer ik stop met onderhandelen met de werkelijkheid?

Dat is volgens mij waar bewustwording begint.

Niet bij het antwoord.

Maar bij de bereidheid om te kijken.

Ik zie.