Hebben we schrik gekregen voor wat gewoon gaat komen?

De menopauze is een normale levensfase. Waarom bereiden we vrouwen er dan op voor alsof hun lichaam op het punt staat een probleem te worden?

Zodra wat gewoon gaat komen als probleem wordt beschouwd, ontstaat er iets dat bewaakt, gecorrigeerd en behandeld moet worden.

Maar welke werkelijkheid brengen we daarmee vandaag al voort?

Onlangs vertelde iemand mij dat ze bang was voor de menopauze.

Ik begreep haar. Wanneer het lichaam een nieuwe levensfase nadert, zoeken we informatie. We luisteren naar ervaringen, verzamelen adviezen en proberen ons voor te bereiden op wat mogelijk komt.

Toch bleef haar zin bij mij. Niet omdat de menopauze eenvoudig is of omdat lichamelijke klachten niet ernstig kunnen zijn, maar omdat haar angst al aanwezig was voordat de werkelijkheid waarop zij zich richtte zich had aangediend.

• Wanneer begint een vrouw te lijden onder een werkelijkheid die nog niet bestaat?

• Wanneer een specialist benoemt wat er mogelijk kan gebeuren?

• Wanneer zij haar eerste verandering opmerkt?

Of jaren eerder, zodra zij begrijpt dat haar lichaam niet zal blijven wie het vandaag is?

Er is een verschil tussen voorbereid zijn op een verandering en je huidige leven alvast organiseren rond alles wat er misschien mis kan gaan.

Dat verschil wordt moeilijker zichtbaar zodra een normale levensfase zelf als probleem wordt beschouwd. Want wat als probleem wordt gedefinieerd, vraagt om een oplossing. Wat als risico wordt benoemd, vraagt om bewaking. En wat als afwijking wordt gezien, moet worden gecorrigeerd.

Zo kan een vrouw patiënt worden voordat zij ziek is. Niet omdat de kennis die zij ontvangt onjuist is, maar omdat correcte kennis ook een werkelijkheid voortbrengt. Zij leert niet alleen welke signalen zij kan herkennen. Zij leert ook naar haar lichaam kijken als naar iets wat ieder moment kan beginnen falen.

Daarom is de vraag niet alleen of de informatie klopt. De vraag is ook: wat doet die informatie vandaag met de mens voor wie zij bedoeld is?

Wanneer heb je een perfecte menopauze?

Wanneer je geen opvliegers hebt? Wanneer je gewicht niet verandert? Wanneer je blijft slapen, zorgen, werken en presteren alsof je lichaam niet verandert? Wanneer niemand aan je merkt dat je een andere levensfase bent binnengegaan?

Of heb je een perfecte menopauze wanneer de verandering niets kost aan het leven dat je ervoor leidde?

Misschien verraadt die vraag wat we normaal zijn gaan vinden. We benaderen een lichamelijke overgang alsof er een juiste uitvoering van bestaat. Als vrouwen voldoende weten, gezond eten, bewegen, hun stress beheersen en tijdig de juiste hulp zoeken, zou het lichaam zich ordelijk door deze fase moeten bewegen. Wanneer het toch pijn doet, ontregelt of vertraagt, lijkt er iets niet goed uitgevoerd.

Ondersteuning kan noodzakelijk zijn. Klachten mogen onderzocht en behandeld worden. Aanvaarding mag nooit een reden worden om medische signalen te negeren.

Maar er is een verschil tussen een klacht behandelen en een levensfase behandelen alsof zij zelf de aandoening is.

Op jonge leeftijd werd bij mij endometriose vastgesteld. Daarna volgden jaren waarin pijn, behandelingen, operaties en herstel deel werden van het gewone leven. Na een onverwachte spoedingreep viel de hormonale werking abrupt weg. Van de ene dag op de andere begon een andere lichamelijke werkelijkheid.

Er was geen tijd om daar vooraf bang voor te zijn. Er was een jong gezin, er waren verantwoordelijkheden en er was een leven dat niet kon wachten tot het lichaam begreep wat er gebeurd was. Dus ging dat lichaam verder. Het verdeelde de beschikbare energie, ving op wat opgevangen moest worden en paste zich aan waar dat nog mogelijk was.

Dat gebeurde niet zonder gevolgen. Later veranderden de belastbaarheid, het energieniveau en het gewicht. Mensen zagen de kilo's. Ze zagen niet wat het lichaam had moeten dragen om het leven gaande te houden.

Daar begint de buitenwereld meestal te kijken: bij het resultaat.

Het gewicht verschijnt en krijgt een voedingsschema. De vermoeidheid verschijnt en krijgt een planning. De pijn verschijnt en krijgt een behandeling. Het veranderde lichaam krijgt de opdracht opnieuw te worden wie het daarvoor was.

Maar wat als het zichtbare resultaat niet het begin van het probleem is? Wat als het de rekening is van alles wat daarvoor onzichtbaar werd gedragen?

De kilo's waren werkelijk. De vermoeidheid was werkelijk. De verminderde belastbaarheid was werkelijk. Alleen waren zij niet het hele verhaal.

In de jaren daarna kwamen er andere medische vaststellingen en bijkomende klachten. Iedere vaststelling kreeg een eigen naam, iedere klacht een eigen ingang en iedere specialist onderzocht zorgvuldig het deel dat binnen het eigen vakgebied viel. Maar het lichaam leefde niet in afzonderlijke vakgebieden. Het moest alles tegelijk dragen.

Niet alles had noodzakelijk dezelfde oorzaak. Maar alles kwam wel samen in die ene mens, binnen dat ene leven en met die ene beschikbare hoeveelheid energie.

Wat gebeurt er wanneer alle afzonderlijke verklaringen kloppen, maar niemand meer kijkt naar de werkelijkheid waarin ze samenkomen?

Wat niet onderhandelbaar is

Aanvaarding klinkt soms als iets zachts. Alsof we diep ademhalen, loslaten en besluiten dat het goed is zoals het is. Maar niet alles wat aanvaard moet worden, is goed. Sommige werkelijkheden zijn pijnlijk. Sommige zijn onrechtvaardig. Sommige nemen iets mee wat niet meer terugkomt.

Aanvaarding betekent dan niet: het is goed zoals het is.

Het betekent: dit is wat er gebeurd is. Het wordt niet meer ongedaan. Waarop kan ik vanaf hier nog wel antwoorden?

Aanvaarding is het moment waarop we ophouden vermogen te verliezen aan een werkelijkheid die niet meer veranderd kan worden. Niet omdat de pijn voorbij is, maar omdat het leven niet kan beginnen vanuit een werkelijkheid die niet meer bestaat.

Hoeveel vermogen verliest een mens terwijl zij probeert terug te keren naar wie zij vóór de verandering was?

En hoeveel verliest een organisatie terwijl zij hetzelfde probeert?

Een verandering werd ingevoerd, maar het werk moet even snel blijven gaan. Een ervaren medewerker vertrok, maar de aanwezige capaciteit moet hetzelfde resultaat blijven dragen. Iemand valt uit en de functie wordt zo snel mogelijk opnieuw bezet. Het vakje is weer ingevuld. De organisatie kan verder.

• Maar wie onderzoekt wat die mens vóór de uitval al opving?

• Wie ziet hoeveel fouten nooit zichtbaar werden omdat iemand ze tijdig corrigeerde?

• Wie telt de capaciteit die mensen dagelijks toevoegen aan een proces dat volgens het dashboard correct functioneert?

• En wie merkt dat kennis haar invloed al verloren heeft zolang het resultaat nog groen blijft?

Pas wanneer het ziekteverzuim stijgt, kennis verdwijnt, de uitvoering vertraagt of een ervaren kracht vertrekt, verschijnt het probleem op het dashboard. Maar daar is het niet begonnen. Daar kon de werkelijkheid het niet langer onzichtbaar dragen.

Behandelt uw organisatie verandering zoals wij de menopauze behandelen?

Ook een organisatie begint vaak bij het zichtbare resultaat. Uitval krijgt een vervanger. Weerstand krijgt communicatie. Vertraging krijgt een strakkere planning. Verminderde capaciteit krijgt een hogere doelstelling. Wat afwijkt van het verwachte resultaat, wordt gecorrigeerd zodat de organisatie opnieuw kan functioneren zoals daarvoor.

Maar wat als die werkelijkheid van daarvoor niet meer bestaat?

Wat als de correctie mensen dwingt te blijven functioneren in een werkelijkheid die de beslissing zelf niet meer erkent?

Wanneer is een verandering dan geslaagd? Wanneer het plan op tijd werd uitgevoerd? Wanneer het dashboard groen bleef? Wanneer niemand openlijk weerstand bood? Of pas wanneer de organisatie kan waarnemen wat de verandering werkelijk van mensen, kennis en beschikbare capaciteit vraagt?

Niet iedere werkelijkheid kan worden voorkomen. Niet iedere verandering kan worden teruggedraaid. Niet ieder verlies kan worden gecompenseerd door mensen te vragen nog even meer te dragen. Dat betekent niet dat we niets behandelen, veranderen of verbeteren. Het betekent dat we eerst moeten erkennen welke werkelijkheid er al is.

Pas dan wordt zichtbaar wat ondersteuning vraagt, wat herstelruimte vraagt, wat een andere beslissing vraagt en wat we nog steeds proberen terug te brengen naar een werkelijkheid die niet meer bestaat.

Wie vooraf tegen de werkelijkheid begint te vechten, kan haar niet meer horen wanneer ze antwoordt.

De werkelijkheid onderhandelt niet. Maar ze communiceert voortdurend.

De vraag is daarom niet alleen wat u wilt corrigeren.

De vraag is: wat werd in uw organisatie al gedragen voordat het zichtbaar werd?

En daarna: welke werkelijkheid probeert u nog altijd te herstellen, terwijl uw mensen al in een andere moeten functioneren?

Waarom ik dit schrijf

Ik schrijf dit niet omdat ik tegen oplossingen ben. Integendeel.

Ik sta achter alles wat vrouwen helpt om deze levensfase sterker, gezonder en met meer kennis binnen te gaan.

• Medische begeleiding wanneer die nodig is.

• Voeding die het lichaam ondersteunt.

• Aandacht voor slaap, herstel en emotionele draagkracht.

• Beweging en vooral krachttraining, omdat spierkracht mee bepaalt hoeveel vermogen een lichaam later behoudt.

Die pijlers doen ertoe.

Maar zij hoeven niet te vertrekken vanuit de belofte dat een vrouw, wanneer zij alles correct uitvoert, opnieuw de vrouw van vóór de menopauze wordt.

Want misschien is zij niet stuk.

Misschien is zij veranderd.

De menopauze is geen onderbreking waarna het oude lichaam opnieuw moet worden hersteld.

Ze is een normale overgang in een vrouwenleven, zoals ook een mensenleven voortdurend werkelijkheden kent waarna we niet meer exact dezelfde worden.

Een kind krijgen. Iemand verliezen. Ziek worden. Herstellen. Ouder worden. Een lichaam dat andere grenzen stelt. Een leven dat een andere richting neemt.

Niet iedere verandering vraagt dat wij terugkeren.

Sommige veranderingen vragen dat wij leren leven vanuit wat er nu werkelijk is.

De vraag is daarom niet alleen:

Welke ondersteuning helpt een vrouw om zo weinig mogelijk last te hebben?

De vraag is ook:

Welke vrouw mag zij worden wanneer zij niet langer verplicht is de oude te blijven?